Een EN 590 10 ppm-specificatieblad lezen

EN 590 is de Europese norm voor dieselbrandstof voor wegvoertuigen. Elke lading die als “EN 590 10 ppm” wordt aangeboden, hoort vergezeld te gaan van een specificatieblad of kwaliteitscertificaat (COQ) met de parameters van de norm, de grenswaarden, de testmethoden en de gemeten resultaten. Het correct lezen van dat blad is het eerste filter dat een institutionele koper toepast, nog voordat er één bankbericht is verstuurd.

Wat het blad moet bevatten

Een bruikbaar specificatieblad heeft vier kolommen: de eigenschap, de eenheid, de grenswaarde (minimum of maximum) en het resultaat. Het vermeldt per regel de testmethode, het monsternamepunt (tanknummer, walstank of schip), de monsterdatum, het laboratorium en de gebruikte editie van EN 590. Een blad dat alleen “typische waarden” toont zonder resultaten van een benoemd monster is een marketingdocument en geen bewijs dat een specifieke partij aan de norm voldoet.

Regel: een specificatieblad beschrijft wat het product zou moeten zijn. Alleen een kwaliteitscertificaat dat een onafhankelijke inspecteur op een verzegeld monster heeft afgegeven, beschrijft wat het product is.

De belangrijkste parameters

Zwavel

De bepalende regel van een diesel met 10 ppm is zwavel, maximaal 10,0 mg/kg, gemeten volgens EN ISO 20846 of EN ISO 20884. Resultaten van 5 tot 9 mg/kg zijn normaal voor gehydrogeneerd Europees product. Een resultaat dat als “<10” wordt opgegeven zonder getal of methode is een waarschuwingssignaal, evenals een resultaat in procenten, wat wijst op een blad dat voor een andere productkwaliteit is opgesteld.

Cetaangetal en cetaanindex

EN 590 vereist een cetaangetal van ten minste 51,0 (EN ISO 5165 of EN 15195) en een cetaanindex van ten minste 46,0 (EN ISO 4264). De index wordt berekend uit dichtheid en destillatie en vormt dus een plausibiliteitscontrole: als het blad een cetaangetal van 55 toont bij een index van 44, is een van de waarden aangepast.

Dichtheid en viscositeit

De dichtheid bij 15 °C moet tussen 820 en 845 kg/m³ liggen (EN ISO 3675 of EN ISO 12185). De kinematische viscositeit bij 40 °C moet 2,00 tot 4,50 mm²/s bedragen (EN ISO 3104). De dichtheid is ook het getal waarmee volume in kubieke meters op het connossement wordt omgerekend naar metrische tonnen; een onjuiste dichtheid verandert dus de factuur.

Destillatie

Er zijn drie destillatiepunten voorgeschreven (EN ISO 3405): minder dan 65 % v/v overgedestilleerd bij 250 °C, ten minste 85 % v/v bij 350 °C en 95 % v/v bij ten hoogste 360 °C. Een product dat in werkelijkheid een kerosinefractie of een zwaar gasoliemengsel is, komt hier aan het licht.

Vlampunt

Het vlampunt moet hoger zijn dan 55 °C (EN ISO 2719). Dit is even bepalend voor de transportclassificatie en de acceptatie door tankopslagbedrijven als voor de motorprestaties.

Koudestroming: CFPP en klimaatklassen

EN 590 kent niet één enkel cold filter plugging point. De norm definieert kwaliteiten voor gematigd klimaat A tot en met F (CFPP van +5 °C tot -20 °C, EN 116) en arctische klassen 0 tot 4 met aanvullende grenzen voor troebelingspunt en dichtheid. Een blad moet vermelden welke kwaliteit wordt geleverd; een partij die in januari als “klasse A” naar Noord-Europa wordt verkocht, is contractueel EN 590 maar commercieel onbruikbaar.

Smerend vermogen, FAME en stabiliteit

Het smerend vermogen is een maximale slijtagekrasdiameter van 460 µm bij 60 °C (EN ISO 12156-1). Het FAME-gehalte is beperkt tot 7,0 % v/v (EN 14078), waarom de Europese kwaliteit soms B7 wordt genoemd. De oxidatiestabiliteit voor FAME-houdende brandstof bedraagt ten minste 20 uur (EN 15751); voor brandstof zonder FAME geldt een maximum van 25 g/m³ (EN ISO 12205). Water is beperkt tot 200 mg/kg (EN ISO 12937) en de totale verontreiniging tot 24 mg/kg (EN 12662).

Overige regels

• Polycyclische aromatische koolwaterstoffen: maximaal 8,0 % m/m (EN 12916)
• Koolresidu op het 10 %-destillatieresidu: maximaal 0,30 % m/m (EN ISO 10370)
• As: maximaal 0,01 % m/m (EN ISO 6245)
• Koperstrookcorrosie: klasse 1 (EN ISO 2160)
• Mangaangehalte: maximaal 2,0 mg/l (EN 16576)

Overzichtstabel

Eigenschap	Grenswaarde	Methode
Zwavel	max 10,0 mg/kg	EN ISO 20846 / 20884
Cetaangetal	min 51,0	EN ISO 5165
Dichtheid bij 15 °C	820 – 845 kg/m³	EN ISO 12185
Vlampunt	> 55 °C	EN ISO 2719
95 % overgedestilleerd	max 360 °C	EN ISO 3405
FAME	max 7,0 % v/v	EN 14078
Smerend vermogen (WSD)	max 460 µm	EN ISO 12156-1

Zo herkent u een onbetrouwbaar blad

1. Vergelijk de parameterlijst met de norm. Ontbrekende regels voor CFPP, smerend vermogen of PAK duiden meestal op een blad dat van een andere kwaliteit is gekopieerd.
2. Controleer de interne consistentie: cetaanindex tegenover dichtheid en destillatie, vlampunt tegenover de overdestillatie bij 250 °C.
3. Verifieer het laboratorium en het rapportnummer rechtstreeks bij het inspectiebedrijf (SGS, Intertek, Bureau Veritas of een door CIQ erkend laboratorium), met contactgegevens die u onafhankelijk hebt verkregen en nooit uit de pdf.
4. Eis een kwaliteitscertificaat dat bij het laden is afgegeven, genomen op het in het contract overeengekomen leveringspunt volgens Incoterms 2020, en maak dit certificaat tot vereist document in de kredietbrief.

Een raffinaderij of terminalexploitant maakt tegen geen van deze stappen bezwaar. Een wederpartij die dat wel doet, heeft u precies verteld wat u moet weten.