Yol Projeleri için Bitüm 60/70 ve PMB: Sınıflar, Testler, Lojistik

Bitüm, mühendislik malzemesi olarak satılan bir rafineri kalıntısıdır. Yol yüklenicileri onu bir sınıfla tanımlar, rafineri bir standarda göre üretir ve ikisinin arasında testler, sıcaklıklar ve ürün ortam sıcaklığında katı olduğu için diğer tüm sıvı emtialardan daha zor bir lojistik zinciri yer alır. Bu makale, EPC yol projelerine hâkim olan yol bitümü sınıflarını, ağır trafik için kullanılan polimer modifiye bağlayıcıları ve bunların satın alınması ve sevk edilmesine ilişkin pratik noktaları ele alır.

Penetrasyon sınıfları

Yol bitümü penetrasyonla sınıflandırılır: standart bir iğnenin 25 °C'de 100 g yük altında 5 saniyede numuneye milimetrenin onda biri cinsinden battığı derinlik (EN 1426, ASTM D5). Düşük sayılar daha sert bağlayıcı anlamına gelir. İki adlandırma sistemi bir arada var olur:

• EN 12591, Avrupa standardı, 20/30, 35/50, 50/70, 70/100 ve 160/220 gibi sınıfları tanımlar. Her sınıf; yumuşama noktası, parlama noktası, çözünürlük, sertleşmeye direnç (RTFOT) için gereklilikler ve kinematik viskozite ile Fraass kırılma noktası gibi isteğe bağlı özellikler taşır.
• ASTM D946 ve ondan türetilen ulusal standartlar 40/50, 60/70, 85/100, 120/150 ve 200/300'ü tanımlar. 60/70 sınıfı, Orta Doğu, Güney ve Güneydoğu Asya ile Afrika'nın büyük bölümündeki yol projelerinin iş atıdır.

Hindistan viskozite sınıflarını (IS 73 kapsamında VG-10'dan VG-40'a), Kuzey Amerika ise performans sınıflarını (PG 64-22 ve benzerleri) kullanır. Bir sistemdeki ihale ile başka bir sistemdeki teklif, herhangi bir kargo bağlanmadan önce mühendis tarafından onaylanmış, belgelenmiş bir denklik gerektirir.

60/70 ve 50/70 spesifikasyonu

RTFOT satırları (rolling thin film oven test, dönen ince film etüv testi) sıcak karıştırma sırasındaki yaşlanmayı simüle eder ve bağlayıcının asfalt plentinden sonra hâlâ performans gösterip göstermediğini ortaya koyar. RTFOT sonuçları olmayan bir sertifika eksiktir.

Polimer modifiye bitüm

Ağır trafik, yüksek ortam sıcaklıkları veya ince aşınma tabakaları için yol tasarımı çoğunlukla, tipik olarak SBS (stiren-butadien-stiren) ile modifiye edilmiş polimer modifiye bitüm (PMB) öngörür. EN 14023, PMB'yi penetrasyon aralığı ve minimum yumuşama noktasıyla gösterir; örneğin PMB 45/80-65: penetrasyon 45 ile 80 dmm, yumuşama noktası en az 65 °C. Ek gereklilikler arasında 25 °C'de elastik geri dönüş (EN 13398), kuvvet düktilitesiyle kohezyon (EN 13589), depolanan bir numunenin üst ve alt kısmı arasındaki yumuşama noktası farkı olarak depolama kararlılığı (EN 13399) ve soğuk iklimler için Fraass kırılma noktası (EN 12593) bulunur.

PMB rafineride değil, bir modifikasyon tesisinde üretilir; belirtilen sıcaklıkta sürekli karıştırılarak tutulmalıdır ve ayrışmadan önce sınırlı bir depolama ömrü vardır. Bu nedenle projeye yakın bir yerde ya da asfalt plentinde baz bitüm ve polimerden üretilir.

Kural: bitüm, bir penetrasyon sınıfı ve adı belirtilen bir standart karşılığında satın alınır, yüklemede temsilî bir numune üzerinde muayene edilir ve bir sıcaklık kaydıyla sevk edilir. RTFOT sonuçları olmayan bir sertifika, standardı olmayan bir sınıf veya sıcaklık geçmişi olmayan bir kargo, bir yol projesine teslim edilebilir değildir.

Ambalajlama ve taşıma

Dökme

Bitüm tankerleri 150 ile 170 °C'de yükleme yapar ve kargoyu ısıtma serpantinleriyle sıcak tutar. Dökme, ısıtmalı depolaması olan limanlara birkaç bin tonluk partiler için en düşük maliyetli yoldur; alıcının, gemiden yükü astarya süresi içinde almak için yalıtımlı alım tanklarına veya ısıtmalı kara tankerlerine ihtiyacı vardır.

Variller

Yaklaşık 180 kg net (anma 200 litre) yeni çelik variller, ısıtmalı depolaması olmayan varış yerleri için standarttır. Avantajları: her liman, her kamyon, aylarca depolama. Dezavantajları: varilin plentte kesilerek açılması ve bitümün eritilmesi, varil bertarafı ve eksik doldurulmuş ya da geri dönüştürülmüş varil riski. Bir spesifikasyon yeni varilleri, varil başına net ağırlığı, paletli veya dökme istifi ve muayene kuruluşunca doğrulanmış bir varil sayımını belirtmelidir. 20 feet'lik bir konteyner yaklaşık 80 varil alır.

Bitutainer'lar ve jumbo torbalar

Yalıtımlı, ısıtmalı tank konteynerleri birim başına 20 ile 24 ton çok modlu dökme teslimata olanak verir. Eriyebilir astarlı jumbo torbalar (300 ile 1,000 kg) varillerden daha ucuzdur, ancak plentte uygun bir eritme ünitesi gerektirir.

Muayene ve belgeler

1. Yüklemede bağımsız bir muayene kuruluşu (SGS, Intertek, Bureau Veritas) tarafından EN 58 veya ASTM D140'a göre dökme tanklardan veya istatistiksel olarak seçilen varillerden numune alınması.
2. Mutabık kalınan standardın tüm parametrelerini, RTFOT dahil, test yöntemleriyle birlikte listeleyen kalite sertifikası.
3. Miktar sertifikası: dökme için kara tankı veya akış ölçer ile ağırlık; ambalajlı kargo için varil sayımı ve ortalama net ağırlık.
4. Menşe şahadetnamesi, konşimento, çeki listesi ve variller için konteyner yükleme raporu.
5. Dökme kargo için yüklemeden tahliyeye kadar sıcaklık kaydı.

Bitüm geri gönderilemez. Bir sınıf hatası, okside olmuş bir kargo veya eksik ağırlıklı variller proje takviminde bir soruna dönüşür. Kesin olarak belirtin, menşede muayene ettirin ve gemiyi bağlamadan önce ısıtma zincirini planlayın.